‘De sociaal-democratie, de PvdA, heeft een ideologie,
GroenLinks heeft idealen’ zo sloot Ad Melkert, de voorman van Rood Vooruit!,
de bijeenkomst van honderd verontruste PvdA’ers af die op zaterdag 8 februari
in Utrecht plaatsvond. Deze PvdA-leden willen geen fusie van hun partij met
GroenLinks, omdat een fusie de ideologie van de PvdA zou frustreren. Althans,
dat maakte ik op uit de opmerkingen die her en der werden gemaakt, want echt
uitgewerkt werd die frustratie niet.
Wat wel overduidelijk werd op de bijeenkomst, is dat Rood
Vooruit! vooral alle deuren naar het politieke midden wil openhouden. Een
opvatting die Timmermans ook huldigt. Maar waarom wordt dit toch zo luid
verkondigd in een tijd dat de grootste partij in dat midden – de VVD – dit extreem-rechtse
kabinet mogelijk heeft gemaakt?
Geen fusie, wel strategische samenwerking
Met een paar andere GroenLinksers, die lid van de PvdA waren
geworden (voor alle duidelijkheid: ik ben dat niet), was ik aanwezig op deze bijeenkomst
van Rood Vooruit!, dat zich afficheert als een Platform voor
meningsvorming & discussie over de sociaaldemocratie. Volgens de ‘motivatie’
op hun website zijn de supporters van het platform voorstander van nauwe
samenwerking met GroenLinks en andere progressieve partijen met behoud van
eigen organisatie en identiteit.
Die motivatie wordt ook wat uitgewerkt: ‘Door elkaar aan
te vullen kan meer en meer diverse electorale steun worden gemobiliseerd dan
wat in een fusiebeweging onvermijdelijk leidt tot een grootste gemene deler
waarvan de scherpe kantjes zijn afgevijld. Progressieve partijen staan voor de
opgave meer kiezers aan te spreken die hun stem hebben gegeven aan rechts of
zijn thuisgebleven. De kans daarop is groter wanneer de Partij van de Arbeid,
GroenLinks, D66, Volt, SP, DENK en de Partij voor de Dieren zich richten op hun
eigen (potentiële) achterban in combinatie met een inzet op strategische
samenwerking.’
En aangezien dat overeenkomt met mijn eigen opvatting,
was ik naar Utrecht getogen.
Lenige redeneringen
Verrassend was dat Rood Vooruit! een programma presenteerde
met sprekers, waarvan een enkeling wel voor een fusie was, zoals de Amsterdamse
wethouder Marjolein Moorman, die zich als een volbloed sociaaldemocraat presenteerde.
Via enkele lenige redeneringen, waarbij Joop den Uyl als postume getuige werd
opgeroepen, maakte ze duidelijk dat GroenLinks en de PvdA op praktische alle
beleidsterreinen op hetzelfde spoor zaten. Dat de PvdA natuurlijk ‘woke’ was:
had de toenmalige Amsterdamse burgemeester Job Cohen (die zwijgend aanwezig
was) immers niet op 1 april 2021 het eerste homohuwelijk ter wereld gesloten? Kritisch
was ze op het regeringsverleden van de PvdA, waarin ‘te veel vrij spel werd
gegeven aan krachten die we moeten bestrijden’. Ze kreeg een hartelijk applaus,
waarbij ik me niet aan de indruk kon onttrekken dat ze meer de harten dan de
hoofden van de aanwezige tegenstanders van fusie had geraakt.
Democratisering in het economische domein
Tuur Elzinga, voorzitter van het FNV en voormalig SP-senator,
brandde zich niet aan de vraag of hij voor of tegen een fusie was, en evenmin
sprak hij zich uit over het conflict in de FNV rondom de komende
voorzittersverkiezing. Wel bepleitte hij een vergaande democratisering in het
economische domein, om zo de ongebreidelde macht van ‘het geld’ te beteugelen.
Hij legde uit waarom een deel van FNV-leden op de PVV stemde, omdat zij zich
door ‘links’ verraden voelde. ‘Links’ (hij noemde geen partijnamen, maar doelde
ongetwijfeld op de PvdA) beloofde immers ‘meer gelijkheid’, maar er is alleen
maar ‘meer ongelijkheid’ gekomen. Dan maar liever op de PVV stemmen die immers ‘meer
gelijkheid’ niet belooft.
Elzinga was terecht verheugd over de toegenomen
actiebereidheid onder de vakbondsleden en de aanwas van nieuw leden. Hij beklemtoonde
dat de kansen voor links zouden stijgen als er meer energie wordt gestoken in
het verbinden van mensen om concrete verbeteringen op allerlei terreinen af te
dwingen.
Fuseren is capituleren
Schrijfster Nelleke Noordervliet wond er geen doekjes om: ‘De
combinatie GroenLinks-PvdA voert een tandeloze oppositie en blijft achter in de
peilingen. Als katten in nood sturen die twee partijen nu aan op een fusie.
Door het GL-DNA wordt dat typisch de partij van de hoogopgeleide en redelijk
welgestelde middenklasse met sociale idealen voor wie een goed bestaan al
vanzelfsprekend is. Voor de PvdA is fuseren capituleren.’
Het is een passage uit een column die ze in januari voor het
dagblad Trouw had geschreven en in Utrecht voorlas.
Partij van de Aandacht
Lennart Booij was ooit met Erik van Bruggen de oprichter van
Niet Nix, een vernieuwingsbeweging in de PvdA, die van alles wilde vernieuwen,
behalve de ingeslagen liberale koers van de PvdA onder premier Kok. Nu
presenteerde hij met een PowerPoint opnieuw een soort vernieuwing van de PvdA, onder
het motto Partij van de Aandacht. Ik kon daar weinig meer van bakken dan dat
het in fluwelen taal programmatisch tussen D66, CDA en de PvdA in zweeft, met
als rode draad: veel meer aandacht geven aan al die mensen die om de een of
andere reden in onze maatschappij knel zitten. ‘Laten we de zachte krachten
van dialoog en samenwerking benutten in plaats van harde verwijten te maken en
uit te sluiten. Dat vraagt om eerlijk delen en verdelen, door degelijk
financieel beleid met een evenwichtiger economisch model waarin meer ruimte is
voor sociaal initiatief. Daar profiteert iedereen van, niet alleen de grote
bedrijven of vermogenden.’ Het staat als opinieartikel in de digitaleVolkskrant en de PowerPoint is te vinden op de website van Rood Vooruit!

Booij presenteert zijn Partij van de AandachtGroen kroontje op de rode aardbei
De laatste spreker was oud-partijvoorzitter Ruud Koole, die zich
-terecht- ontevreden toonde met de eenzijdige oriëntatie van beide partijen op
een fusie, terwijl er zoveel andere samenwerkingsvormen mogelijk zijn. En hij
somde er een aantal op: een alliantie, een coalitie, een federatie, en een
stembusakkoord. Ook hij hield vast aan de sociaaldemocratische identiteit en
een eigen organisatie, als was hij nog wel bereid het voorvoegsel ‘groen’ te
accepteren: een groene sociaaldemocraat, zij het in de vorm van een groen kroontje
op de rode aardbei. Met deze -toch wel grappige- opmerking kwam die oude
arrogantie van de PvdA weer even om de hoek kijken.
Oude wijn in nieuwe zak
Op de bijeenkomst kwam niet aan de orde of en hoe de
opvatting (geen fusie, wel links samenwerking) kans van slagen heeft. In beide
partijen is immers met een ruime meerderheid per ledenreferendum besloten voort
te gaan op de weg die tot fusie leidt. Een weg die op 21 juni, als GroenLinks
en PvdA weer een congres houden, opnieuw ter discussie staat. Of er kans is om
in deze discussie een koers te verleggen, minder navel te staren en tijd te
verliezen aan organisatorische kwesties, maar alle pijlen te richten op het
door Wilders gedomineerde kabinet, zal de komende maanden moeten blijken.
Overigens: de bijeenkomst vond plaats in de week waarin
Frans Timmermans de partijbesturen opriep om snel met een nieuwe partij te
komen. Maar dan wel met Timmermans als lijsttrekker. Terecht is deze actie van
alle kanten gehekeld. Niet alleen omdat een nieuwe partij met 0 leden begint.
Niet alleen omdat een nieuwe partij, met Timmermans als lijstrekker, niet meer
is dan een oude wijn in een nieuwe zak. Maar vooral ook omdat het volstrekt
onduidelijk is wat -en hoe- deze partij bijdraagt aan een kansrijke verbreding
van links, een organisatie krijgt die mensen activeert en verbindt, én een
aansprekende electorale strategie heeft.